Nhà cầm quyền Việt Nam tiếp tục giữ lập trường về chủ quyền quần đảo Trường Sa. Một công điện gởi từ tòa đại sứ ở Hà Nội về Bộ Ngoại Giao Mỹ đề ngày 30 tháng 5 năm 2002 tiết lộ cho thấy Việt Nam tiếp tục ủng hộ Qui Tắc Ứng Xử Biển Ðông, một thỏa ước tạo niềm tin quan trọng.

Các cuộc thảo luận cấp quốc gia và cấp tỉnh cho thấy, có sự ủng hộ mạnh mẽ việc duy trì hiện trạng (status quo) và giải quyết những vấn đề chưa giải quyết xong bằng “đường lối hòa bình.” Khánh Hòa: Nước nào nhận chủ quyền cũng mặc! Khánh Hòa nằm dọc theo vùng duyên hải miền Trung, chịu trách nhiệm Trường Sa về mặt hành chánh và đặt quần đảo cách đất liền 200 hải lý này thành một huyện.

Chủ tịch ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa, Trần An Khánh, tuyên bố: “Nước nào nhận chủ quyền cũng mặc, Trường Sa chính là một phần của Việt Nam, khẳng định là như vậy.” Ông Khánh xác nhận hầu hết cư dân ở Trường Sa đều là bộ đội, và còn nhận là có sự hiện diện của một số “đáng kể” thường dân cùng hạ tầng cơ sở như trường học, ngân hàng và bưu điện. Tuy nhiên ông Khanh không cho biết có bao nhiêu thường dân hiện đang sinh sống, cũng như không nói rõ được những hạ tầng cơ sở như thế nào, mà chỉ nói rằng, các giới chức cấp huyện mới nắm đầy đủ các con số. Khi tham tán chính trị yêu cầu được tiếp xúc với các giới chức cấp huyện thì ông Khánh nói, điều này “không thể được” vì họ “bận vô cùng.” Báo chí tường thuật cuộc bỏ phiếu Quốc Hội ngày 19 tháng 5, 2002 ở huyện Trường Sa, nhất loạt cho thấy các bộ đội đang bỏ phiếu. Họ được phép bầu sớm vì lý do ở xa. Hà Nội: Nói thì cứng nhưng… Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hà, chuyên gia cao cấp tại Văn Phòng Luật Lệ Quốc Tế và Văn Phòng Hiến Chương, thuộc Bộ Ngoại Giao, “lịch sử và pháp lý chứng minh rõ ràng chủ quyền là của Việt Nam.” Bà nêu điều khoản Bộ Ngoại Giao đưa ra năm 1988 nói rõ việc nhận chủ quyền của Việt Nam là hoàn toàn hợp pháp. Bản văn Bộ Ngoại Giao công bố, tái khẳng định “Việt Nam xác nhận chủ quyền Trường Sa là điều không thể tranh cãi.”

Theo Tiến Sĩ Nguyễn Quang Ngọc, khoa sử, trường Ðại Học Hà Nội, trong khi Việt Nam hiểu rằng nhiều nước cũng nhận chủ quyền về quần đảo này, nhưng “không còn nghi ngờ gì nữa, sự xác nhận chủ quyền của Việt Nam được minh chứng có tính cách lịch sử.” Tương tự, Lê Quý Quỳnh, phó vụ trưởng Ðông Nam Á Vụ, thuộc Ủy Ban Biên Giới Chính Phủ nói, chủ quyền của Việt Nam đối với Trường Sa là “không thể tranh cãi,” nhưng công nhận “vấn đề còn phức tạp.” Giữ nguyên trạng và tránh đối đầu Giám đốc văn phòng đặc trách vấn đề Trung Quốc thuộc Bộ Ngoại Giao, ông Trần Duy Hải, nói với tham tán chính trị, rằng trong những cuộc viếng thăm cấp cao gần đây giữa Việt Nam với Trung Quốc, các lãnh đạo có nêu lên vấn đề Trường Sa, nhưng nay vẫn luôn trong ngữ cảnh cam kết “duy trì nguyên trạng, tự chế để đừng gây thêm rắc rối, và giải quyết tranh chấp qua đường lối hòa bình.” Thông cáo chung được công bố sau cuộc viếng thăm Việt Nam của Chủ Tịch Giang Trạch Dân hồi tháng 2 vừa qua, theo đó đôi bên “cam kết tăng thêm nỗ lực duy trì hòa bình và ổn định trong vùng Biển Ðông.” Một văn bản Bộ Ngoại Giao đưa ra sau chuyến viếng thăm Trung Quốc của Chủ tịch nước Trần Ðức Lương vào tháng 12 năm 2000; cũng lập lại sự cam kết “tìm kiếm một giải pháp lâu dài có thể chấp nhận được giữa đôi bên, qua thương thuyết ôn hòa.”

Tranh chấp biển Đông.
Việt Nam đang hướng đến tham vọng trở thành cường quốc biển. Thế nhưng, Trung Quốc lại tuyên bố biển Đông là lợi ích cốt lõi của quốc gia này. Và liệu xung đột trên biển Đông có thể trở thành một cuộc chiến tranh toàn diện hay không?

Các nước trong vùng và Quy Tắc Ứng Xử Biển Ðông Việt Nam muốn giải quyết mọi tranh chấp qua thương thuyết ôn hòa, dựa theo việc tuân thủ các luật lệ quốc tế, đặc biệt là Qui Ước của Liên Hiệp Quốc (LHQ) về Luật Biển 1982, và Bản Tuyên Bố Manila 1992 về Biển Ðông. Theo Phạm Cao Phong, giám đốc phòng nghiên cứu Ðông Bắc Á thuộc Viện Quan Hệ Quốc Tế của Bộ Ngoại Giao, Việt Nam duy trì việc theo đuổi Qui Tắc Ứng Xử Biển Ðông, vốn là một sáng kiến của khối ASEAN. Một tham tán Tòa Ðại Sứ Philippines cho tham tán chính trị hay rằng, sau một vài vụ đụng độ giữa thập niên 1990 giữa lực lượng Hải Quân Philippines với Việt Nam, cấp lãnh đạo quân đội đôi bên đã gặp nhau và triển khai “qui tắc ứng xử” riêng giữa quân đội hai nước, hầu tránh xảy ra đụng độ khác trong tương lai. Viên tham tán người Philippines cho biết thêm, chính quyền nước ông đi đầu trong việc triển khai bản thảo qui tắc ứng xử, và hy vọng nó sẽ được chấp thuận “vào mùa Hè này ở Brunei.” Một tham tán Tòa Ðại Sứ Malaysia nói, nước ông đang thực hiện cuộc nghiên cứu khoa học và du lịch trên năm hòn đảo mà nước ông nhận chủ quyền, ngoài ra có cả binh sĩ đồn trú trên đó nữa. Chính quyền Malaysia mạnh mẽ ủng hộ Qui Tắc Ứng Xử Biển Ðông và đồng ý việc các tranh chấp phải được giải quyết bằng “đường lối hòa bình.”

Theo tham tán Tòa Ðại Sứ Trung Quốc, toàn khu vực Biển Ðông thuộc chủ quyền của Trung Quốc “không thể chối cãi” vì đây là một “sự kiện lịch sử.” Viên tham tán lưu ý thêm, đằng nào thì Trung Quốc cũng đồng ý với Việt Nam và các nước Ðông Nam Á khác, rằng việc tranh chấp phải được “giải quyết một cách ôn hòa.” Viên tham tán Trung Quốc tuyên bố, Qui Tắc Ứng Xử Biển Ðông là một “biện pháp tạo niềm tin quan trọng đóng góp cho sự ổn định ở trong vùng.” Một giới chức thuộc Văn Phòng Văn Hóa và Kinh Tế Ðài Bắc ở Hà Nội lưu ý rằng Ðài Loan xem việc họ nhận chủ quyền toàn bộ quần đảo Trường Sa là “có giá trị,” nhưng cũng cam kết giải quyết mâu thuẫn bằng đường lối hòa bình.” Giới chức này nói ông “kỳ vọng” Ðài Loan sẽ tôn trọng Qui Tắc Ứng Xử một khi nó được thông qua. Giải quyết mâu thuẫn còn phức tạp Nguyễn Hữu Quý giám đốc Viện Nghiên Cứu Trung Quốc gọi Qui Tắc Ứng Xử là một “bước đi đúng hướng,” trong khi lưu ý rằng nó chỉ được xem như một “biện pháp tạo niềm tin,” không có nghĩa là nhờ nó mà tranh chấp được giải quyết ổn thỏa.

Theo ông Quý, vì nhiều nước cùng nhận chủ quyền Trường Sa, khả năng giải quyết mâu thuẫn xem ra còn “rất phức tạp.” Trong khi đó Tiến Sĩ Ngọc nhận định, vấn đề căn bản là “không bên nào có được sáng kiến để giải quyết tranh cãi vì ai cũng nhận chủ quyền về phần mình.” Ông kết luận: “Tôi không tin vấn đề sẽ giải quyết xong trong đời tôi.” Ông Phạm Cao Phong nói, mọi phe phái đều “muốn giữ nguyên trạng và cùng cổ động một sự ổn định trong khu vực, không ai muốn dàn xếp về vấn đề chủ quyền,” bởi thế một thỏa ước trường cửu là điều “khó thể có được.” Việc ủng hộ Qui Tắc Ứng Xử của Việt Nam là một thành phần quan trọng, trong chiến lược giao hảo tốt với các nước láng giềng có từ cả thập niên của mình, và việc tạo ổn định trong khu vực và quân bình là ưu tiên hàng đầu của Việt Nam. Hy vọng Việt Nam tiếp tục tự chế để tránh xảy ra thêm những khiêu khích quân sự mới.

Chia sẻ

Bình Luận