Chính sách ngoại giao với nước lớn luôn được coi trọng là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược đối ngoại của Trung Quốc. Trong bối cảnh xu thế đa cực hóa đang phát triển theo hướng có lợi cho Trung Quốc. Mỹ tuy là siêu cường duy nhất, nhưng ưu thế so sánh tuyệt đối ngày càng suy giảm, việc Trung Quốc trỗi dậy, Nha phục hồi, Ấn Độ vươn lên, EU ngày càng mở rộng, Nhật Bản đang trở thành nước lớn cả về kinh tế lẫn chính trị là cơ hội để Trung Quốc triển khai chính sách ngoại giao nước lớn nhằm trở thành một trong những cực quan trọng trong thế giới đa cực. Chính sách ngoại giao nước lớn của Trung Quốc tập trung vào các vấn đề sau:

-Xây dựng khuôn khổ quan hệ ổn định lâu dài với các nước lớn, tranh thủ sự tồn tại hài hòa với các nước lớn, từng bước mở rộng dư địa chiến lược của Trugn Quốc. Trong đó, Trung Quốc đặt quan hệ Trung-Mỹ lên hàng đầu, đồng thời tăng cường quan hệ với các nước lớn khác như Nga, EU, Nhật Bản, Ấn Độ để tạo thế đối trọng và kiềm chế vai trò, ảnh hưởng của Mỹ. Việc triển khai chính sách ngoại giao với các nước lớn được tiến hành đồng bộ theo ba hướng: (i) ưu tiên số 1 là ổn định quan hệ với Mỹ, tránh đối đầu trực tiếp với Mỹ; dùng quan hệ kinh tế và hợp tác trong các vấn đề an ninh chiến lược để ổn định quan hệ chính trị Trung-Mỹ; (ii) củng cố quan hệ với các nước lớn khác, các tổ chức hợp tác khu vực và liên khu vực; tạo sự đan xen về lợi ích, qua đó nâng cao vai trò của Trung Quốc; (iii) từng bước cạnh tranh ảnh hưởng với các nước lớn ở các khu vực, trước hết là ở châu Á.

-Thúc đẩy xu thế đa cực, đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ quốc tế nói chung và quan hệ kinh tế quốc tế nói riêng, phấn đấu xây dựng  thể chế kinh tế quốc tế mới có lợi cho Trung Quốc; nhanh chóng đưa vốn ra bên ngoài để nắm thị trường thế giới, trước hết là thị trường năng lượng, tài chính, chứng khoán.

-Xây dựng hình ảnh nước lớn có trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc giải quyết các vấn đề toàn cầu và các vấn đề an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, chống khủng bố, phòng chống thiên tai, dịch bệnh, giảm đói nghèo, giải quyết các điểm nóng trong khu vực, nhất là vấn đề hạt nhân của Triều Tiên, Iran, vấn đề Darfur (Xuđăng).

-Chú trọng phát huy sức mạnh mềm, đưa ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa ra bên ngoài.

-Đẩy mạnh tập hợp lực lượng và mở rộng ảnh hưởng ở Trung Á, Đông Nam Á, châu Phi, Mỹ La tinh.

Với từng nước lớn, Trung Quốc có những đánh giá và áp dụng những sách lược, biện pháp cụ thể như:

Với Mỹ, Trung Quốc cho rằng, Mỹ vừa là đối tác, vừa là đối thủ kiềm chế chiến lược chủ yếu của Trugn Quốc- quan hệ Trung-Mỹ là quan hệ đối ngoại chiếm vị trí quan trọng hàng đầu cảu Trung Quốc. Trong 5-10 năm tới, Mỹ vẫn ưu tiên cho các vấn đề an ninh nội bộ, cuộc chiến chống khủng bố, trong đó trọng điểm là Trung Đông. Tuy nhiên, để kiềm chế sự trỗi dậy nhanh chóng của Trung Quốc, Mỹ tiếp tục thực hiện chính sách hai mặt, một mặt coi Trung Quốc là “cổ đông tích cực” của cộng đồng thế giới, mặt khác đẩy mạnh các hình thức liên kết với đồng mình ở khu vực Châu Á-Thái Bình Dương là Nhật Bản, Hàn Quốc để kiềm chế Trung Quốc, nhất là trong vấn đề Đài Loan, Tây Tạng, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền cũng như sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc ở khu vực.

Nhằm xây dựng khuôn khổ quan hệ ổn định lâu dài với Mỹ, phương châm chung của Trung Quốc là tăng cường các kênh đối thoại chiến lược (cả về chính trị, kinh tế và an ninh) nhằm tìm kiếm những điểm tương đồng, giảm thiểu bất đồng; dùy trì tiếp xúc và trao đổi cấp cao để tăng cường tin cậy; lấy sự đan xen về lợi ích kinh tế và các lợi ích chung trong vấn đề an ninh khu vực như các vấn đề toàn cầu để thúc đẩy quan hệ chính trị Trung-Mỹ; tăng cường hợp tác năng lượng; trao đổi và hợp tác quân sự cấp cao. Đối với các vấn đề có xung đột lợi ích, Trung Quốc cố gắng tránh đối kháng nhưng cũng chủ động chuẩn bị cho khả năng xấu có thể xảy ra; triệt để sử dụng chủ nghĩa đa phương để cân bằng các mặt cạnh tranh và hợp tác trong quan hệ Trung-Mỹ

ngoại giao nước lớn của Trung Quốc
Quan hệ Mỹ-Trung là một mối quan hệ phức tạp, có sự ảnh hưởng với nhau, vừa cạnh tranh lại vừa hợp tác.

Với Nga, Trung Quốc coi quan hệ Trung-Nga có ý nghĩa chiến lược, có vai trò quan trọng đối với Trung Quốc trong việc túc đẩy xu thế đa cực hóa và tập hợp lực lượng nhằm hạn chế chính sách kiềm chế của Mỹ và phương Tây. Để tăng cường củng cố quan hệ với Nga, Trung Quốc chủ trương nâng cấp, bổ sung nội dung mới của khuôn khổ quan hệ “đối tác hợp tác chiến lược” cả về chính trị, kinh tế, năng lượng, hợp tác quốc phòng; tăng cường liên kết nhưng không liên minh, thỏa thuận sẽ liên kết các lực lượng của mình để chống lại sự đe dọa quân sự từ nước thức ba; phối hợp chặt chẽ trong các vấn đề quốc tế thông qua quan hệ song phương, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), cơ chế đối thoại Trung-Nga-Ấn, nhóm BRIC (Braxin, Nga, ẤN Độ, Trung Quốc) và các diễn đàn đa phương nhằm nâng cao vị thế của mỗi nước trong quan hệ với Mỹ và phương Tây.

chính sách đối ngoại Trung Quốc
Quan hệ giữa Nga và Trung Quốc là mối quan hệ frenemy (vừa là bạn, vừa là kẻ thù)

Với Nhật Bản, Trung Quốc coi quan hệ Trung-Nhật có tầm quan trọng số 1 tại châu Á. Trước ý đồ của Nhật Bản muốn vươn lên trở thành cường quốc về chính trị và quân sự, tăng cường liên minh với Mỹ để kiềm chế Trung Quốc, Trung Quốc chủ trương cải thiện và xây dựng quan hệ đối tác chiến lược ổn định lâu dài với Nhật Bản; vừa lôi kéo, vừa đấu tranh đối với các lực lượng cánh hữu ở Nhật Bản; lấy hợp tác cùng có lợi làm cơ sở thúc đẩy quan hệ song phương phát triển ổn định, về lâu dài nhằm hạn chế tối đa các tác động tiêu cực của mối quan hệ đồng minh Nhật-Mỹ.

Phương châm chung của Trung Quốc là kiên trì nguyên tắc trong các vấn đề chính trị và an ninh, nhân nhượng lẫn nhau để giải quyết tốt các xung đột; lấy hợp tác để thúc đẩy đấu tranh nhằm tác động vào nội bộ Nhật Bản; khởi động cơ chế trao đổi “đường dây nóng” giữa lãnh đạo cấp cao; tăng cường giao lưu đối thoại giữa chính phủ, nghị viện, chính đảng, mở rộng giao lưu văn hóa, báo chí, thể thao, thanh thiếu niên và giữa các địa phương; cố gắng thu hẹp bất đồng trong vấn đề lịch sử, tranh chấp lãnh thổ; mở rộng quan hệ kinh tế-thương mại, lấy kinh tế-thương mại thúc đẩy quan hệ chính trị; chủ động phối hợp lập trường với Nhật Bản trong các vấn đề quốc tế và khu vực, nhất là vấn đề an ninh khu vực Đông Bắc Á, an ninh năng lượng, nhất thể hóa Đông Á, cùng đóng vai trò chủ đạo trong tiến trình nhất thể hóa khu vực.

Nhật Bản tái vũ trang
Trung Quốc và Nhật Bản có giá trị thương mại rất lớn, thế nhưng với việc sử dụng lá bài “chủ nghĩa dân tộc” để giành sự ủng hộ từ người dân đang làm mối quan hệ này ngày càng leo thang bởi những tội ác trong quá khứ mà quân đội Nhật đã gây ra cho người dân Trung Quốc.

Với Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc cho rằng quan hệ với EU đang có cơ hội chiến lược và còn rất nhiều dưa địa để triển khai, nhất là đối với các đối tác lớn như Pháp, Đức, Anh. Để thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với EU, Trung Quốc thực hiện chính sách thực dụng, lấy lợi ích kinh tế và lợi ích chung trong việc thúc đẩy xu thế đa cực hóa, giải quyết các vấn đề toàn cầu, khu vực; ủng hộ EU nhất thể hóa và có vai trò quốc tế tích cực hơn để phân hóa Mỹ và Tây Âu. Trung Quốc chủ trương xuất phát từ toàn cục và tầm cao chiến lược để thúc đẩy phát triển quan hệ với EU, trong đó tập trung vào bốn trọng điểm là : (i) tăng cường đối thoại về chính trị, củng cố sự tin cậy lẫn nhau; (ii) thúc đẩy đàm phán Hiệp định đối tác hợp tác Trung Quốc-EU; (iii) mở rộng và làm sâu sắc hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại, khoa học-kĩ thuật, nông nghiệp, giáo dục; (iv) xử lí thỏa đáng những bất đồng còn tồn tại.

Với Ấn Độ, đây vừa là đối tác quan trọng cần tranh thủ, vừa là đối thủ tiềm tàng củ Trung Quốc ở châu Á. Nhằm hạn chế Mỹ lôi kéo Ấn Độ tham gia vào các cơ chế an ninh kiềm chế Trung Quốc, Trung Quốc chủ trương đẩy nhanh việc điều chỉnh chiến lược trong quan hệ với Ấn Độ, tăng cường phối hợp thúc đẩy xu thế đa cực hóa để hai nước cùng vươn lên chiếm giữ vai trò quan trọng trên trường quốc tế. Do Ấn Độ phát triển nhanh, vị thế quốc tế ngày càng nâng cao nên Trung Quốc đang từng bước đặt mối quan hệ Trung-Ấn trong tổng thể mối quan hệ với các nước lớn. Đồng thời những cuộc xung đột tại biên giới đang đẩy mối quan hệ giữa hai nước ngày càng leo thang.

chính sách đối ngoại Trung Quốc
Đối với Ấn Độ, Trung Quốc luôn ưu tiên sử dụng ưu thế quân sự cũng như là hỗ trợ công nghệ quân sự cho kẻ thù của Ấn Độ là Pakistan.

Bình Luận