Với một động mạch sôi sục đầy chất dân túy và thiên tả, Hugo Chavez được xem là một hình mẫu về biểu tượng anh hùng của những người dân Nam Mỹ, là một hình tượng Che thứ hai của Châu Mỹ Latin. Thế nhưng, với một nền tảng tự do hiến định và giá trị tư bản ít ỏi đã làm cho Venezuela sa vào cuộc khủng hoảng như hiện tại.

Bước tiến chính trị của Hugo Chavez

Hugo Chavez có xuất thân là một đại tá quân đội, ông bị tước quân hàm và bị bỏ tù vì tham gia một cuộc đảo chính thất bại năm 1992. Trong vòng sáu năm hoạt động trên lĩnh vực đầy sự phẫn nộ và có tính chất dân túy, không ngừng kêu gọi sự bình đẳng cho mọi người, ông được bầu làm tổng thống với 56% số phiếu bầu.

Với sự ủng hộ của tầng lớp lao động và thu nhập thấp, ông tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý thay thế hiến pháp của Venezuela, ông tước đi bớt quyền lực của cơ quan lập pháp và bộ máy tư pháp, và đặt thẩm quyền điều hành dưới một “Hội đồng lập hiến”. Cuộc trưng cầu đã thành công với 92% phiếu bầu. Ba tháng sau, ông và đảng của ông được 92% ghế trong quốc hội mới, và đề xuất tăng nhiệm kì tổng thống thêm một năm. Điều này giúp ông có thể kế nhiệm chính mình, loại bỏ một văn phòng của cơ quan lập pháp, giảm quyền kiểm soát quan đội của khối dân sự, cho phép quốc hội sa thải các thẩm phán và đến nỗi, một nhà lập pháp lâu năm đã từng ủng hộ Chavez-Jorge Olavarria đã phải thốt lên rằng:

“Hiến pháp này sẽ đẩy chúng ta lùi lại 100 năm, và quân đội sẽ trở thành một cánh vũ trang của phong trào chính trị. Chúng ta đang tiến tới thảm họa.”

Bất chấp sự phản đối của lực lượng đối lập và những người trí thức, hiến pháp mới vẫn được thông qua vào tháng 12 năm 1999 với 71 phiếu thuận. Bỏ qua thực tế rằng Venezuela đã trải qua những thời điểm kinh tế trì trệ trong vài năm đầu tiên ông nắm quyền, nhưng sự tín nhiệm của công chúng dành cho Chavez chưa bao giờ xuống dưới 65% bởi những phúc lợi xã hội ông dành cho họ.

Hugo Chavez và những đồng đội tham gia đảo chính cùng ông năm 1992.

Đầu năm 2002, dường như thần may mắn của ông không còn bên ông nữa hoặc đi du lịch tạm thời. Sự bất mãn của công chúng đối với kiểu cầm quyền côn đồ của ông và với một nền kinh tế thất bại đã nhen lên những cuộc biểu tình rộng khắp. Tháng 3 năm 2002, Chavez bị lật đổ (trong hai ngày). Thế nhưng, với một kinh nghiệm đầy mình trong việc tổ chức “quyền lực nhân dân”-và được trợ giúp bởi bản chất phản dân chủ hiển nhiên của cuộc đảo chính, ông ung dung quay trở lại cầm quyền trong vòng một tuần.

Một quốc gia giàu tài nguyên, một sự phồn thịnh ảo

Venezuela nắm giữ những mỏ dầu lớn nhất chỉ thua khu vực Trung Đông, điều này ồng nghĩa với việc nền kinh tế này phụ thuộc rất lớn về giá dầu. Với sự quản lý lệch lạc về kinh tế, sự tham nhũng về chính trị và sự mục nát về định chế, hơn 80% người dân Venezuela sống dưới ngưỡng nghèo ở một quốc gia mà 20 năm trước từng năm trong số những nước có mức sống cao nhất tại châu Mỹ Latin.

Ở giai đoạn khi Hugo Chavez tiến hành một cuộc đảo chính, rõ ràng Venezuela đã đến mức chín muồi cho một cuộc cách mạng. Thế nhưng, cái mà người dân họ được nhận là một lãnh tụ độc tài, một kẻ sẽ vì nước mình đứng lên chống lại thế giới (ở đây thường là Mỹ). Đó là lí do vì sao Chavez bày tỏ sự ngưỡng mộ không ngừng của bản thân đối với Fidel Castro, Saddam Hussein…hoặc chiến thắng của Bắc Việt trong chiến tranh Việt Nam.

Đối với Hugo Chavez, Fidel Castro là người ông rất ngưỡng mộ và là tấm gương soi sáng cho sự nghiệp của bản thân.

Nguy hiểm hơn nữa, tư tưởng của Hugo Chavez được lan truyền như một cơn dịch bệnh ở châu Mỹ Latinh rằng sự thay đổi mang tính xây dựng sẽ tới không phải thông qua một hệ thống chính trị đa nguyên, mà dưới hình thức của một lãnh tụ  mới, một vị cứu tinh có thể quét sạch các tàn tích của quá khứ và sự khởi đầu. Tư tưởng của Hugo Chavez đã tìm được chỗ đứng tại khu vực Mỹ Latinh, nhưng thật may thay nó không còn được ưu ái nữa vì những gì đang xảy ra tại Venezuela đang làm các nhà lãnh đạo Mỹ Latinh phải suy nghĩ lại và đưa ra những chính sách đúng đắn. Mở cửa hợp tác với Mỹ hay giữ duy trì tư tưởng của Hugo Chavez để nhận một kết cục như Venezuela hiện tại?

Sau khi ông chết, đây là những gì Venezuela phải đối mặt và vượt qua.
Chia sẻ

Bình Luận