Hứa hẹn chủ nghĩa dân túy

Thế hệ lãnh đạo thứ 4 của Đảng Cộng Sản Trung Quốc, ông Hồ Cầm Đào và Thủ tướng Ôn Gia Bảo đã áp dụng mô hình chủ nghĩa dân túy, luôn cam kết “đặt người dân lên hàng đầu” và xây dựng “một xã hội hài hòa” (harmonious society) bằng cách thu hẹp khoảng cách thu nhập, giúp đỡ nông dân và người nghèo. Những cam kết này của họ vừa có lý do cá nhân, vừa là thủ pháp chính trị. Ôn Gia Bảo lớn lên ở vùng nông thôn Trung Quốc, là con của ông bà giáo làng-theo thông tin mà nhiều dân thường Trung Quốc đều biết. Cả họ Hồ và họ Đào đều có nhiều năm làm việc với người nghèo ở những vùng sâu trong lục địa ít được biết đến của Trung Quốc. Đặc biệt là họ Ôn, khi xuất hiện trên truyền hình đi thăm các vùng nông thôn nghèo,, chừng như ông có quan hệ quan tình và dễ nhận được sự cảm mến từ họ. Giống như Tổng Thống Bill Cliton “mít ướt”, đôi khi ông òa khóc khi nghe những câu chuyện bi thương của họ.

Bằng việc chú trọng vào các vấn đề bất bình đẳng và dành nhiều nguồn lực cho vùng nông thôn, họ hy vọng có thể ngăn ngừa bất ổn trong khi tránh bàn đến những nguyên nhân cốt yếu có tính hệ thông của cải bất hợp pháp. Cũng giống như những thủ thuật được trình bày ở trên, thủ thuật này là tự mâu thuẫn. Họ Hồ và họ Ôn không thể xử lý triệt để tham nhũng mà không từ bỏ kiểm soát, thứ giúp họ duy trì quyền lực. Và làm thế nào họ có thể xây dựng được hệ thống tòa án độc lập đúng nghĩa để trừng phạt các quan chức tham nhũng mà không làm mất quyền lực của Đảng?

chủ nghĩa dân túy
Các lãnh đạo Trung Quốc là những bậc thầy kịch sĩ về việc khóc. Khóc để xây dựng hình tượng và vừa để tăng sự ủng hộ của quần chúng nhân dân.

Duy trì tăng trưởng và ủng hộ chủ nghĩa dân tộc

Thông qua việc duy trì mức tăng trưởng kinh tế cao, các nhà lãnh đạo Trung Quốc tạo công ăn việc làm mới và hạn chế công nhân thất nghiệp, những người có thể trở thành lực lượng chống đối. Lôi kéo sự ủng hộ của quần chúng đối với Đảng thông qua chủ nghĩa dân tộc cũng có thể giúp ngăn ngừa chống đối. Điều quan trọng là phải tìm ra một chính sách đối ngoại có thể đồng thời đạt được cả hai mục tiêu thiết yếu này.

Nhìn nhận một cách khách quan, chế độ cộng sản Trung Quốc tỏ ra vững chãi một cách đáng kinh ngạc. Nó có thể tồn tại trong nhiều năm tới miễn là nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng và tạo được nhiều công ăn việc làm. Các nghiên cứu điều tra ở Bắc Kinh cho thấy sự ủng hộ rộng rãi hơn (hơn 80%) đối với hệ thống chính trị như một tổng thể gắn với tình cảm dân tộc chủ nghĩa, và cho thấy sự chấp nhận lập luận của Đảng Cộng Sản-“ổn định là ưu tiên hàng đầu”. Không tạo ra sự thay đổi lớn nào trong hệ thống chính trị do Đảng cầm trịch-các nhà lãnh đạo đôi lúc cũng tung hứng các ý tưởng cải cách như các cuộc bầu cử ở cấp cơ sở nhưng trong mỗi trường hợp đều rất dè dặt vì sợ mất kiểm soát, nên Đảng đã kéo dài thêm được thời gian. Trì hoãn và kéo là cũng là một trong những  thủ thuật trong chiến lược tồn tại của Đảng Cộng Sản. Theo học giải Bùi Mẫn, khả năng các chế độ cộng sản sử dụng biện pháp kiểm soát và áp đặt để duy trì quyền lực khiến họ không có nhiều động lực để từ bỏ những quyền lực thông qua dân chủ hóa từng bước từ trên xuống dưới. Thông thường, chỉ khi các hệ thống cộng sản sụp đổ, những nguyên tắc chính trị cơ bản của họ mới thay đổi.

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc biết rõ rằng nguy cơ chính trị lớn phía trước họ chính là khả năng làm nền kinh tế lâm vào khủng hoảng khiến hàng triệu công nhân mất việc và hàng triệu chủ tài khoản đồng loạt rút tiết kiệm từ hệ thống ngân hàng vốn đang lao đao. Một thảm họa về môi trường hay sức khỏe cộng đồng cũng có thể khơi mào cho sự sụp đổ của chế độ, đặc biệt là nếu cuộc sống của người dân bị đe dọa vì nền báo chí bị các cơ quan của Đảng bưng bít thông tin. Nguy cơ một cuộc nổi dậy trên toàn quốc trở nên hiện hữu khi đông đảo người bất mãn về cùng một vấn đề tại cùng một thời điểm. Một viễn cảnh nguy hiểm khác là  một cuộc khủng hoảng trong nước hay quốc tế mà các lãnh đạo Cộng Sản buộc phải lên tiếng phản đối Nhật Bản, Đài Loan hay Hoa Kì vì theo quan điểm của họ, việc không phản ứng có thể đe dọa đến sự cầm quyền của Đảng.

chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc
Chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc (chủ nghĩa đại Hán), một con dao hai lưỡi đang được Bắc Kinh sử dụng rất nhuần nhuyễn.

Quân Giải Phóng Nhân Dân (PLA) trở thành một trong những nhân tố chính trị chính yếu từ sau ngày thành lập nhà nước Cộng hòa nhân dân 1949. Trong cách mạng,  PLA và Đảng Cộng Sản thực tế trộn hòa vào nhau. Mao Trạch Đông và các nhà lãnh đạo khác của Đảng Cộng Sản là chỉ huy trong quân đội và các tướng lĩnh cấp cao nhất đều là ủy viên Bộ CHính Trị. Sau năm 1949, tất cả các đơn vị của PLA đều có chính trị viên và PLA được coi là hình mẫu cho bản lĩnh chính trị. Nhiệm vụ của quân đội là “phục vụ nhân dân”-xây dựng đường sá, công trình thủy lợi, quản lý các nông trang nhà nước, gìn giữ trật tự nội địa, chuẩn bị cho chiến tranh nhân dân-mặc dù có thể thấy PLA tham chiến ở Triều Tiên, Việt Nam và một số nơi khác. Phần lớn “quân đội nhân dân” gồm những nông dân trẻ tuổi bắt buộc phải nhập ngũ để thoát khỏi cuộc sống cơ cực ở vùng nông thôn, diện những bộ quân phục lùng thùng, đi giày đế mềm, được trang bị những vũ khí cổ lỗ sĩ và “quả bom nguyên tử tinh thần” là tư tưởng Mao Trạch Đông.

Hiện tại, PLA ngày nay được trang bị tên lửa hành trình, tàu ngầm, máy bay chiến đấu, khu trục mang tên lửa đẫn đường-cũng như những quân phục mới bắt mắt. Quân đội cũng dẫn đầu phát triển những vú khí công nghệ cao để đối phó với chiến tranh thông tin, và một số đô đốc còn đang bàn về việc xây dựng một hạm đội sân bay. PLA đã chuyển thành một lực lượng chuyên nghiệp, hiện đại. Theo Lầu Năm Góc. PLA đang tiến tới khả năng “có thể thực sự đe dọa các quân đội hiện đại khác đang hoạt động trong khu vực” và “là mối nguy đối với cân bằng quyền lực quân sự trong khu vực. Đảng Cộng Sản Trung Quốc, cũng như Đảng Cộng Sản Việt Nam bắt buộc phải giữ cho quân đội cùng phe với Đảng, để duy trì sự sống còn của chế độ cũng như hạn chế sự hiếu chiến và bất tuân của các tướng lĩnh. Một quân đội hùng mạnh và độc lập về chính trị là mối nguy cho một cường quốc đang lên. Sự phát triển của quân đội và các chính sách hiếu chiến từng đẩy Đức và Nhật Bản vào các cuộc chiến ở thế kỉ 20 đã được khơi dậy bởi những tướng lĩnh quân đội tham vọng và các chính khách dân sự không thể kiểm soát được.

quân đội Trung Quốc
Ai kiểm soát được quân đội, người đấy có chế độ. Nhưng, ai có được lòng dân, người đấy lại có tất cả.

Chiếm được sự ủng hộ của PLA sẽ tạo rào cản lớn cho bất cứ đối thủ nào muốn cạnh tranh quyền lực. Việc đảm bảo sự trung thành của PLA đối với vị chỉ huy tối cao luôn là ưu tiên đặc biệt của Tổng Bí Thư.

 

Bình Luận